Psychodietetyka – co to takiego?


Otyłość i nadwaga stają się jednymi z głównych chorób cywilizacyjnych świata. Powszechnie przyjmuje się, że uwarunkowania biologiczne genetyczne współwystępują razem z czynnikami psychospołecznymi. Innymi słowy, nasz styl życia, nieprawidłowe nawyki żywieniowe, trudności w radzeniu sobie z emocjami i kryzysami psychicznymi czy też wysoki poziom stresu z brakiem skutecznego odreagowania sprzyjają spożywaniu nadmiernej ilości pokarmów i wzrostowi wagi, a w efekcie także innym konsekwencjom zdrowotnym.

Wspomniane uwarunkowania społeczne i psychologiczne stanowią rdzeń zainteresowania psychodietetyki, która powstała na gruncie połączenia wiedzy o psychologicznych mechanizmach funkcjonowania z człowieka z wiedzą o racjonalnym i zdrowym odżywianiu się. Główną trudnością, która pojawia się w pracy z osobą, która chciałaby schudnąć lub zacząć prowadzić zdrowy styl życia jest obszar przełożenia wiedzy teoretycznej na codzienne życia osoby z całym jej bagażem doświadczeń. Tutaj pojawia się przestrzeń dla psychologii, a wiec wiedzy o człowieku, motywach jego działania, sposobach zmiany zachowania i wytrwania w zmianach, a także jego umiejętności własnych do radzenia sobie z codziennymi trudnościami. Innymi słowy, psychodietetyka jest współpracą z pacjentem nad trwała zmianą jego zachowań związanych z odżywianiem się, tak aby nie wracał w znany sobie schemat funkcjonowania. Bazując na czynnikach psychologicznych wpływających na odżywianie, psychodietetyk dąży do trwałej zmiany, która poprzez transformację starych nawyków, wypracowanie nowych zachowań żywieniowych oraz wyposażenie pacjenta w zestaw umiejętności pozwoli na utrzymanie prawidłowej masy ciała bez życia z permanentnym stanem ograniczania.

Głównym zadaniem psychodietetyka jest analiza sytuacji pacjenta i w zależności od dotychczasowych trudności i problemów osobistych dopasowanie odpowiednich strategii ukierunkowanych na sposób myślenia, radzenie sobie z emocjami czy tworzenie nowych zachowań i nawyków, czyli innymi słowy podejmowanie strategii poznawczych, emocjonalnych i instrumentalnych. Poprzez interwencje poznawcze rozumie się zmianę przekonań i błędnych założeń dotyczących diety. Interwencje emocjonalne skoncentrowane są na redukcji negatywnych emocji, zrozumieniu ich przyczyny oraz rozszerzenie repertuaru strategii radzenia sobie. Natomiast interwencje behawioralne odnoszą się do podejmowania nowych zachowań, zmiany nawyków i eliminacji zachowań niepożądanych.

Razem z pacjentem psychodietetyk zastanawia się dlaczego pojawiają się trudności z trwała zmianą nawyków i redukcją masy ciała, po co pojawiają się napady jedzenia, jak często i z jakiego powodu pacjent trafi motywację. Wspólnie wypracowują strategie postępowania, ustalają cel i sposób działania a także opracowują koncepcję przyszłych potencjalnych trudności, które mogą pojawić się w życiu pacjenta. Psychodietetyk uczy pacjenta zestawu umiejętności, który pozwoli, aby lepiej zarządzać sobą i radzić sobie z napięciem w inny sposób niż poprzez nadmierne jedzenie w celu zaspokojenia „fałszywego głodu” (który jest niczym innym jak redukowaniem wewnętrznego napięcia).

Psychodietetyk stara się prowadzić pacjenta tak, aby umiejętnie i skutecznie wprowadzał zmiany w swoim życiu, poprawiło się jego poczucie kontroli i skuteczności postępowania. Konieczne jest zyskanie świadomość organizmu i jego możliwości, głownie żywieniowych, co jest możliwe dzięki posiadaniu obiektywnego specjalisty jako lustra swoich trudności.  Priorytetem jest usamodzielnienie pacjenta, tak aby po skończonej współpracy był w stanie utrzymać wypracowane efekty. Dokonuje się tego początkowo poprzez wspólne ustalenie precyzyjnego celu działania i sposobu jego osiągania, a także strategii radzenia sobie z niepowodzeniami.

Ważne, żeby pamiętać, że podejmując się współpracy z psychodietetykiem mamy większe prawdopodobieństwo dokonania trwałej zmiany dzięki zrozumieniu swoich zachowań związanych z jedzeniem. Dzięki współpracy ze specjalistą, dokonuje się zmiana myślenia osoby o odżywianiu, głownie w aspekcie przekonań o roli jedzenia w życiu czyli zyskujemy świadomość motywów występowania określonych zachowań żywieniowych.